Wskaż Lidera Polskiej Chemii













Logo Chemical Online

Innowacyjność w sektorze chemicznym – szanse i zagrożenia

21.02.2006 00:00:01

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (dalej jako "Ustawa") obowiązuje już od 20 października ubiegłego roku, przy czym część jej przepisów weszła w życie dopiero 1 stycznia 2006 r.

Mieczysław Gonta, Rafał Taborski
Ustawa wprowadziła pewne instrumenty finansowe, które mają na celu wspieranie działalności innowacyjnej. Ustawodawca nieprecyzyjnie jednak określił warunki korzystania z pewnych ulg wprowadzonych Ustawą, w związku z czym planowana jest już jej nowelizacja. W tym kontekście, z uwagi na spodziewane istotne znaczenie dyskutowanych przepisów, warto przybliżyć ich podatkowe implikacje z uwzględnieniem wybranych, planowanych zmian w treści Ustawy.

Polska w grupie unijnych maruderów
Jak wynika z piątego raportu European Innovation Scoreboard (EIS), Polska została sklasyfikowana na 21. miejscu pod względem innowacyjności w gospodarce wśród 25 krajów Unii. Razem z Estonią, Hiszpanią i Słowacją znaleźliśmy się w grupie określonej jako "tracący grunt". Według ekspertów jest źle, lecz może być jeszcze gorzej. Tendencje z ostatnich lat wskazują, iż zdecydowanie za mało dzieje się w kwestii poprawy innowacyjności polskiej gospodarki. W obecnym tempie możemy dogonić średnią unijną dopiero za ponad 50 lat.

Co daje Ustawa?
Jedną z przyczyn niskich nakładów firm na własne prace badawczo-rozwojowe były dotychczas niekorzystne regulacje podatkowe w tym zakresie. Po uchwaleniu Ustawy przedsiębiorcy inwestujący w nowe technologie uzyskali ze strony państwa pewne zachęty w formie ulg podatkowych oraz innych instrumentów. Poniżej prezentujemy krótką charakterystykę tych instrumentów.

Status centrum badawczo-rozwojowego
Zachętą do inwestowania w nowe technologie jest możliwość ubiegania się o status centrum badawczo rozwojowego (dalej jako "CBR"). Uzyskanie takiego statusu wiąże z przywilejami podatkowymi nie tylko dla CBR, lecz również dla przedsiębiorstw, które zakupią technologie stworzone w CBRach. Korzyścią wynikającą z posiadania tego statusu jest możliwość tworzenia przez CBR comiesięcznego odpisu na tzw. fundusz innowacyjności. Odpis ten może stanowić maksymalnie 20% przychodów z danego miesiąca. Pragniemy zauważyć, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej jako "PDOP") oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako "PDOF") omawiany odpis stanowi dla CBR w pełni koszt podatkowy. W rezultacie zmniejsza on podstawę opodatkowania PDOP i PDOF. Środki z funduszu innowacyjności powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów badań i prac rozwojowych.
Dodatkową korzyścią z uzyskania statusu CBR jest zwolnienie z podatków i opłat lokalnych. Ustawa przewiduje zwolnienie z podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego. Powyższe zwolnienie dotyczy jednak jedynie tych nieruchomości CBR, które wykorzystywane są do celów prowadzonych badań i prac rozwojowych. Istotnym ograniczeniem jest fakt, iż zwolnienie przysługuje jedynie w odniesieniu do nieruchomości faktycznie już wykorzystywanych na ww. cele – innymi słowy, nie przysługuje w odniesieniu do nieruchomości, które dopiero zostaną przeznaczone na te cele. Ustawa przewiduje także istotne ograniczenia co do kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z tej formy wsparcia. Status ten mogą uzyskać jedynie ci przedsiębiorcy, którzy m.in. osiągnęli w roku obrotowym poprzedzającym rok złożenia wniosku przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych stanowiące równowartość w złotych kwoty co najmniej 800 tysięcy euro. Powyższy warunek może okazać się szczególnie newralgiczny w grupie małych przedsiębiorców.

Kredyt technologiczny
Głównym celem tego instrumentu finansowego jest ułatwienie, szczególnie małym firmom, zakupu nowoczesnych maszyn, rozwiązań i technologii. Kredyt technologiczny (maksymalnie do kwoty 2 mln euro) jest udzielany przez Bank Gospodarstwa Krajowego ze środków Funduszu Kredytu Technologicznego na warunkach nieodbiegających od warunków rynkowych. Jednak po spełnieniu określonych warunków istnieje możliwość umorzenia do 50% kwoty kapitału udzielonego kredytu. Takim umorzeniem mogą być objęte kredyty, z których środki zostaną przeznaczone na sfinansowanie m.in. następujących wydatków netto (tj. bez podatku akcyzowego i podatku VAT) udokumentowanych zapłaconymi fakturami VAT: wydatki na rozbudowę lub modernizację istniejących środków trwałych, instalację i uruchomienie tych środków trwałych, wydatki na prace przedrealizacyjne, w tym studia, ekspertyzy, itp. oraz zakup wartości niematerialnyuch i prawnych, takich jak patenty lub licencje.
Przewiduje się, iż w 2006 roku na udzielenie kredytów technologicznych zostanie przeznaczonych ok. 150-170 mln złotych. Jednakże należy podkreślić, że w przypadku, gdy przedsiębiorcy będą zainteresowani tą formą wsparcia, od 2007 roku ww. środki powinny zostać zwiększone. Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę na element ograniczający możliwość korzystania z kredytu technologicznego w postaci wymogu posiadania udziału własnego w wysokości co najmniej 25% wartości planowanej inwestycji. Dodatkowo należy mieć na uwadze fakt, iż środki na pokrycie ww. udziału własnego nie mogą pochodzić z puli funduszy udostępnionych przedsiębiorcy w ramach pomocy publicznej, przyznanej w formie kredytu, dopłaty do oprocentowania kredytów, gwarancji lub poręczenia na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku.

Instrumenty podatkowe
– podatki dochodowe
W efekcie wejścia w życie Ustawy, przedsiębiorcy zostali uprawnieni do zaliczenia do kosztów podatkowych (dalej jako "KUP") wydatków poniesionych na działalność rozwojową, nawet wówczas, gdy prowadzona działalność nie przyniesie efektu [w poprzednim stanie prawnym przedsiębiorcy byli uprawnieni do traktowania jako KUP jedynie odpisów amortyzacyjnych od kosztów prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym]. Wydatki związane z własnymi pracami badawczo-rozwojowymi zalicza się do KUP w roku podatkowym, w którym te prace zostały zakończone. Jednakże w przypadku kosztów prac zakończonych wynikiem pozytywnym [nadal traktowanych dla potrzeb podatkowych jako wartości niematerialne i prawne], skróceniu uległ okres ich amortyzacji z 36 do 12 miesięcy. Ponadto przedsiębiorca może odliczyć od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym do 50% wydatków na nową technologię (50% wydatków w przypadku mikro-, małych i średnich przedsiębiorców oraz 30% wydatków w przypadku pozostałych podatników). Regulacje przewidziane w nowelizacji Ustawy mają na celu ujednolicenie wysokości ww. odliczenia wydatków od podstawy opodatkowania na korzyść przedsiębiorców (wszystkim, niezależnie od ich statusu, przysługiwałoby odliczenie 50% wydatków). Uznano bowiem, iż dotychczasowy zapis narusza zasady konkurencji.

Instrumenty podatkowe – podatek VAT
Do końca 2005 roku obowiązywało w Polsce zwolnienie z VAT usług naukowo-badawczych. W związku z tym zwolnieniem, przedsiębiorcy świadczący usługi naukowo-badawcze nie mieli możliwości odliczania VAT naliczonego wykazywanego na fakturach dokumentujących zakupy służące tej działalności od podatku VAT należnego.
Dostosowanie polskiego prawa do zapisów VI Dyrektywy UE wymagało jednak wykreślenia tych usług z katalogu czynności zwolnionych z VAT. Od 1 stycznia 2006 r., usługi te są opodatkowane według standardowej stawki VAT 22%, co daje podmiotom świadczącym usługi naukowo-badawcze prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od podatku należnego. Część przedsiębiorców odnosiła korzyści z tytułu zwolnienia z VAT obowiązującego w odniesieniu do usług naukowo-badawczych do końca 2005 r. W szczególności dotyczyło to podmiotów, których dostawcami byli kontrahenci nieposiadający statusu podatników VAT. W efekcie w wyniku wprowadzenia nowych regulacji ceny ich usług wzrosły o 22% VAT. Dla tej grupy przedsiębiorców przewidziano możliwość wyboru, czy chcą opodatkować świadczone usługi VAT, czy nadal korzystać ze zwolnienia z VAT. Jeżeli zawarli umowę na świadczenie usług naukowo-badawczych przed 19 września 2005 r. i zarejestrowali ją w urzędzie skarbowym do 31 stycznia 2005 r., mają możliwość skorzystania ze zwolnienia z VAT do 31 grudnia 2007 r. Ważne jest jednak, iż w przypadku wprowadzenia jakichkolwiek zmian w tej umowie, omawiane zwolnienie przestaje obowiązywać.

Wątpliwości interpretacyjne
Należy zauważyć, iż przepisy Ustawy w obecnym brzmieniu są bardzo nieprecyzyjne. W przypadku zapisów dotyczących CBR, uzyskanie tego statusu jest uwarunkowane spełnieniem, oprócz warunków finansowych, również warunków formalnych. Konieczne jest uzyskanie pozytywnych opinii trzech organów władzy publicznej: ministra właściwego ds. nauki, ministra właściwego ze względu na rodzaj działalności przedsiębiorcy oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Jednakże ustawodawca nie sformułował żadnych kryteriów opiniowania prac prowadzonych przez przedsiębiorstwo, nie sprecyzował w jaki sposób ustalana będzie właściwość rzeczowa ministra w przypadku prowadzenia kilku rodzajów działalności, wreszcie nie wyznaczył kryteriów oceny wniosków przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
W przypadku ulgi dotyczącej odliczenia od dochodu kosztów nowej inwestycji również istnieją pewne wątpliwości co do sytuacji przedsiębiorcy, który nabył nową technologię. W przypadku, gdy ma on zbyt niski dochód (bądź poniósł stratę), nie może skorzystać z tego odliczenia. Przysługuje mu jednak prawo do skorzystania z ulgi w ciągu trzech kolejnych lat począwszy od roku, w którym poniósł koszt. Może się jednak okazać, iż także w ciągu tych kolejnych trzech lat przedsiębiorca nie wykaże dochodu podatkowego i w konsekwencji nie będzie mógł skorzystać z odliczenia.

Przepisy Ustawy określają również sytuacje, w których przedsiębiorca zobowiązany jest zwrócić przyznaną mu ulgę na nowe technologie (tj. doliczyć do dochodu podatkowego). Przedsiębiorca traci ulgę, gdy w ciągu trzech lat od wprowadzenia nowej technologii do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych: (i) udzielił w jakiejkolwiek formie lub części innym podmiotom prawa do nowej technologii, lub (ii) został postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy, lub (iii) otrzymał zwrot wydatków na tę technologię w jakiejkolwiek formie.
Również likwidacja zwolnienia z VAT czynności świadczenia usług naukowo-badawczych może pociągnąć za sobą pewne ryzyka biznesowe. W szczególności, w przypadku jednostki świadczącej takie usługi, gdy we wcześniej zawartych umowach nie ma zapisów o możliwości wzrostu cen usług o VAT, podatek ten może ostatecznie obciążać usługodawcę.
drukuj ten artykuł drukuj ten artykuł  |   poleć artykuł znajomemu poleć artykuł znajomemu
Najświeższe informacje w kanale RSS Najświeższe informacje w kanale RSS (jak używać)