Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w sektorze chemiczny
Z roku na rok coraz więcej krajów dopuszcza możliwość raportowania zgodnie z MSSF, zwłaszcza w przypadku spółek notowanych na giełdzie i ich sprawozdań skonsolidowanych. W ten sposób MSSF w szybkim tempie stają się globalnym językiem sprawozdań finansowych dla firm, szczególnie w sektorze chemicznym w Europie Środkowo-Wschodniej, ponieważ rynek ten przechodzi obecnie transformację, której wynikiem mogą być istotne zmiany w sektorze w najbliższych latach. Proces ten charakteryzuje przede wszystkim konsolidacja, która wydaje się nieunikniona, jeśli przedsiębiorstwa zamierzają zachować swoje udziały w rynku, wpływ oraz potencjał w przyszłości. Obecnie, proces konsolidacji jest widoczny w wielu obszarach sektora chemicznego w Europie Środkowo-Wschodniej.
Marcin Diakonowicz
Transformacja przemysłu chemicznego, a w szczególności jego konsolidacja w ramach Europy Środkowo-Wschodniej prawdopodobnie doprowadzi do diametralnej zmiany tego sektora w ciągu najbliższych kilku lat. Jednym z wyzwań dla sektora w naszej części Europy będzie stosowanie jednolitych, zrozumiałych i porównywalnych we wszystkich krajach regionu standardów sprawozdawczości finansowej. W świetle tego stosownie MSSF wydaje się najbardziej praktycznym rozwiązaniem. Korzyści i wyzwania, przed jakimi stają spółki w związku z coraz szerszym wprowadzaniem MSSF są w dużej mierze uzależnione od środowiska biznesowego i legislacyjnego, w jakim funkcjonują, a także od skali i rodzaju prowadzonej działalności.
Budowa zaufania do firmy
Korzyści z wprowadzenia MSSF są tym widoczniejsze, im większa jest skala prowadzonej przez spółkę działalności. Dostrzegają to szczególnie podmioty, określające się jako europejskie lub globalne, ze względu na akcjonariat lub rynki. Wynika to z faktu, że firmy, które mają racjonalne ekonomiczne powody, by sięgać ku różnorodnym rynkom i źródłom kapitału, są pozytywniej nastawione do MSSF, gdyż ze sporządzaniem sprawozdań zgodnie z tymi zasadami wiążą nadzieję na pozyskiwanie kapitału na korzystniejszych warunkach.
Fakt sporządzania sprawozdania finansowego przez daną spółkę zgodnie ze standardami międzynarodowymi jest pozytywnie odbierany nie tylko przez inwestorów, ale i pozostałe strony zewnętrzne, m.in. przez banki, klientów czy dostawców. Sprawozdanie takie cieszy się większym zaufaniem oraz uznawane jest za wiarygodniejsze i użyteczniejsze przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych niż sprawozdania sporządzane według standardów krajowych – przede wszystkim dzięki większemu zakresowi ujawnianych informacji, a co za tym idzie, większej przejrzystości działalności spółek, które je przygotowują. Sprawozdania sporządzane według MSSF pozwalają bowiem na łatwiejsze zorientowanie się w zdarzeniach pozabilansowych, jak również dają lepszy wgląd w ryzyka działalności operacyjnej, a przede wszystkim w ryzyka finansowe w działalności spółki i sposoby ich kontrolowania przez zarząd. Znacząco redukują istniejący dotychczas rozdźwięk pomiędzy raportowaniem wewnętrznym a sprawozdaniami publikowanymi na potrzeby zewnętrzne. Dodatkowo, standardy międzynarodowe są "językiem" zrozumiałym dla analityków i inwestorów, niewymagającym zapoznawania się z przepisami poszczególnych krajów, co również niewątpliwie wpływa na pozytywny odbiór i większe zaufanie, jakim cieszą się sprawozdania finansowe sporządzane według MSSF.
Wymierne korzyści
Pozytywny odbiór i zaufanie ze strony inwestorów i analityków mają z kolei bezpośrednie przełożenie na możliwości finansowania działalności, jakimi dysponują spółki. Po pierwsze, większe zaufanie ze strony banków i inwestorów jest jednym z czynników warunkujących możliwość redukcji oprocentowania w przypadku pożyczek czy emitowanych obligacji. Z drugiej zaś strony, sama możliwość pozyskania kapitału nierzadko jest uzależniona od tego, czy inwestorzy, względnie banki, darzą spółkę zaufaniem w wystarczającym stopniu. Dodatkowo, dzięki sporządzaniu sprawozdań finansowych według powszechnie znanych i akceptowanych na rynkach finansowych standardów, spółki uzyskują możliwość poszukiwania źródeł finansowania na wielu rynkach bez konieczności sporządzania dodatkowych sprawozdań finansowych i informacji, tj. bez ponoszenia dodatkowych kosztów. To oczywiście stwarza szansę na pozyskiwanie środków na finansowanie działalności spółki na jeszcze korzystniejszych warunkach. Do najważniejszych korzyści związanych z coraz szerszym wprowadzaniem MSSF należy również zwiększenie porównywalności sprawozdań finansowych spółek z różnych krajów i emitujących papiery wartościowe na różnych rynkach. Samo w sobie stanowi to bardzo znaczącą zaletę z punktu widzenia analityków czy inwestorów, zwłaszcza w przypadku spółek z jednej branży, a jak już wspomniano, odbiór sprawozdania finansowego przez rynki finansowe w wielu przypadkach znajduje bezpośrednie i wymierne przełożenie na możliwości i koszty pozyskiwania kapitału.
Warto też wspomnieć o korzyściach "najpraktyczniejszych", choć zarazem może nieco mniej istotnych w wymiarze czysto finansowym. Należą do nich możliwość stosowania jednego zestawu zasad rachunkowości, tj. wyłącznie zasad rachunkowości zgodnych z MSSF, zaprzestanie prowadzenia księgowości według zasad krajowych, w tym przypadku polskich, oraz oszczędność czasu przy potencjalnym sporządzaniu skonsolidowanych sprawozdań finansowych. W przypadku firm funkcjonujących w obrębie UE i państw, które uznały MSSF, znacznie spadają koszty przygotowania sprawozdania skonsolidowanego, gdyż jednostkowe sprawozdania z różnych krajów sporządzane są według spójnych zasad rachunkowości.
Szczególnie ważne ze względu na intensywne wykorzystanie, są dla przedsiębiorstw z branży chemicznej rzeczowe aktywa trwałe. Urządzenia służące do produkcji to zazwyczaj skomplikowane instalacje, składające się z wielu odrębnych elementów. Odpowiednie MSSF odwołują się do poprawnego ujęcia i amortyzacji takich aktywów trwałych. Również przesłanki dotyczące utraty wartości aktywów ze względu na niekorzystne warunki gospodarcze oraz zależność pomiędzy rezerwami na koszty likwidacji, a wyliczeniem utraty wartości zostały objęte przez MSSF.
Charakterystyczne dla spółek sektora chemicznego jest częste niszczenie i zmiana środowiska naturalnego w normalnym toku działalności. W razie istnienia obowiązku likwidacji lub usunięcia składnika majątku oraz regeneracji środowiska tworzona jest rezerwa na koszty likwidacji i rekultywacji. Zasady ujęcia rezerwy jak również zagadnienia dotyczące podatku odroczonego od zobowiązań z tytułu likwidacji i rekultywacji zostały sprecyzowane w MSSF.
Trzeba podjąć decyzję
Niezależnie od licznych korzyści sporządzanie sprawozdań finansowych według MSSF stawia spółkę przed szeregiem wyzwań, istotnych zwłaszcza w okresie przechodzenia na "nowy" system rachunkowości. Warto przede wszystkim podkreślić, że decyzja o przejściu spółki na raportowanie zgodnie z MSSF jest w praktyce nieodwracalna. Nie jest to wprawdzie formalnie zakazane, tym niemniej rezygnacja z wcześniejszej decyzji zostałaby – według wszelkiego prawdopodobieństwa – bardzo negatywnie odebrana zarówno przez inwestorów czy banki, jak i przez inne strony zewnętrzne. Czynnikiem, który może być negatywnie oceniany przez przedsiębiorstwa, jest niewątpliwie konieczność ujawniania szerszego zakresu informacji niż w przypadku raportowania według Ustawy o rachunkowości. Wiązać się to może nie tylko z koniecznością publikowania, ale również udostępnienia podmiotom zewnętrznym dodatkowych danych. Sporym problemem natury sprawozdawczej (zgodnie z MSSF) dla spółek z sektora chemicznego jest program dotyczący przyznawania jednostkom praw do emisji. W następnych artykułach przedstawimy w zarysie dwa podejścia alternatywne.
Warto zarazem podkreślić, że same przedsiębiorstwa mają do odegrania znaczącą rolę w budowaniu zaufania inwestorów do sprawozdań sporządzanych według standardów międzynarodowych. Pierwsze sprawozdania tworzone po przejściu na raportowanie zgodnie z MSSF powinny przede wszystkim w sposób klarowny i jednoznaczny prezentować, które zmiany i różnice w stosunku do lat poprzednich wynikają z zastosowania MSSF, a które są rzeczywistym efektem ekonomicznej działalności spółki. Niejasne czy wątpliwie rozgraniczenie tych dwóch obszarów może prowadzić do podważenia zaufania inwestorów do sprawozdań finansowych określonych spółek, a zarazem zniweczyć najistotniejsze szanse i nadzieje wiązane ze sporządzaniem sprawozdań finansowych według MSSF.
Niezbędna inwestycja w przyszłość
Z przejściem na raportowanie według MSSF wiążą się ponadto liczne, nieco bardziej prozaiczne wyzwania i zagrożenia. Konieczne jest przede wszystkim przeszkolenie z przepisów MSSF większej liczby osób w dziale księgowości, co może stanowić pewien problem, zwłaszcza w przypadku podmiotów o średniej wielkości, dysponujących stosunkowo ograniczonymi zasobami ludzkimi. Ponadto niezbędne jest dokonanie określonych zmian w systemie księgowym w celu zapewnienia zgodności z wymogami MSSF. Pewne utrudnienie może stanowić również prawdopodobne występowanie większej ilości różnic pomiędzy wynikiem księgowym a podatkowym, które to różnice należy uwzględniać przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Reasumując, należy stwierdzić, iż już dziś istnieją w Polsce szerokie możliwości sporządzania sprawozdań finansowych zgodnie z MSSF, zwłaszcza w przypadku spółek wchodzących w skład grupy kapitałowej czy spółek korzystających z rynków kapitałowych jako źródeł finansowania. Decyzja o przejściu na raportowanie według MSSF pociąga wprawdzie za sobą szereg wyzwań dla spółki i jej władz, tym niemniej, niesie ze sobą wiele korzyści, istotnych zarówno z punktu widzenia władz spółki, jak i jej udziałowców.
Szczegółowe omówienie zagadnień specyficznych dla branży chemicznej, a związanych z raportowaniem zgodnie z MSSF zostanie zaprezentowane w kolejnych artykułach.
drukuj ten artykuł
poleć artykuł znajomemu
Najświeższe informacje w kanale RSS (jak używać) 
Kwiecień 2006
Zawartość numeru:
- Technologie:
- Chemia Gospodarcza i Kosmetyki:
- Zarządzanie:
- Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w sektorze chemiczny
- Zmiany na rynku biocydów
- Rynki Chemii:
- Powłoki:
- Wydarzenia:
Zobacz pozostałe numery Chemical Review »