Jak przygotować się do REACH?

Klamka zapadła 18. grudnia 2006 roku, kiedy Rada Unii Europejskiej jednogłośnie przyjęła REACH, pakiet legislacyjny zakładający obowiązkową rejestrację i ocenę substancji chemicznych, udzielanie zezwoleń na wykorzystywanie niektórych substancji, a także powołujący Europejską Agencję Chemikaliów z siedzibą w Helsinkach, w Finlandii. Jest to największy i najtrudniejszy w realizacji projekt legislacyjny, nad jakim kiedykolwiek pracowały instytucje Wspólnoty.

REACH w przyjętym kształcie pozostawia wiele obaw przemysłu co do negatywnego wpływu nowych przepisów na konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich (zwłaszcza sektora MŚP), innowacyjność oraz zmiany struktury rynku substancji chemicznych, w tym ich dostępności i cen. Jednak w chwili obecnej najważniejsze jest, aby wszyscy przedsiębiorcy już teraz intensywnie przygotowywali się do realizacji zadań narzuconych przez nowe ustawodawstwo chemiczne. Rozporządzenie REACH wejdzie w życie 1. czerwca 2007 i od tego momentu rozpocznie się „odliczanie” kolejnych okresów przejściowych ustalonych w rozporządzeniu.
Oczywiście większość obowiązków wynikających z REACH dotyczy producentów i importerów substancji chemicznych, którzy zobligowani są do rejestracji i oceny wytwarzanych substancji oraz przekazywania informacji odnośnie ryzyka ich stosowania. Jednak REACH obejmuje również wszystkie gałęzie przemysłu, które nie produkują substancji chemicznych ale wykorzystują je w swojej działalności, w tym do wytwarzania produktów gotowych, na przykład kosmetyków czy produktów chemii gospodarczej. REACH zakłada obowiązkową rejestrację wszystkich (poza wymienionymi w załącznikach IV i V rozporządzenia) substancji chemicznych. Z punktu widzenia dalszych użytkowników, w tym przedsiębiorców branży kosmetycznej bardzo ważny jest fakt, że rejestracji dokonuje się dla określonych, wskazanych przez producenta substancji zastosowań. Dlatego podstawowym obowiązkiem ale i prawem dalszych użytkowników jest przekazanie producentom substancji - dostawcom surowców kosmetycznych informacji na temat zastosowań danej substancji i sposobu jej użytkowania podczas produkcji w celu opracowania scenariuszy narażenia.
Wydaje się oczywiste, że dostępność surowców kosmetycznych w przyszłości i możliwość kontynuacji produkcji gotowych preparatów w obecnym zakresie zależy w dużej mierze od aktywności dalszych użytkowników - producentów kosmetyków i dostarczenia producentom substancji - dostawcom surowców określonych informacji w odpowiednim czasie.


W jakim zakresie rozporządzenie w sprawie REACH dotyczy przemysłu kosmetycznego?
Bezpieczeństwo stosowania kosmetyków (produktów gotowych) dla zdrowia konsumentów jest w pełni regulowane przepisami Dyrektywy Kosmetycznej 76/768/WE. Jednak dyrektywa nie reguluje wpływu kosmetyków na środowisko. Dlatego składniki kosmetyków zostały objęte rozporządzeniem w sprawie REACH. Wymagania wynikające z REACH w odniesieniu do przemysłu kosmetycznego dotyczą więc wyłącznie składników kosmetyków, w zakresie narażenia środowiska naturalnego i narażenia zawodowego.

Producenci kosmetyków - dalsi użytkownicy substancji chemicznych
Zgodnie z definicją określoną w REACH, dalszy użytkownik to osoba fizyczna lub prawna z siedzibą na terytorium Wspólnoty, która nie jest producentem ani importerem substancji ale używa substancji w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu, podczas prowadzonej przez siebie działalności przemysłowej lub innej działalności zawodowej.
Dalszymi użytkownikami będą więc wszyscy wytwórcy preparatów gotowych, wytwarzanych z substancji, jeśli produkcja polega na wytworzeniu receptury z gotowych substancji/surowców, a także podmioty wykorzystujące substancje chemiczne lub mieszaniny jako środek pomocniczy w procesie produkcji oraz użytkownicy zawodowo wykorzystujący substancje i preparaty chemiczne.

Dystrybutorzy preparatów gotowych (produkowanych na terenie UE), sprzedawcy detaliczni oraz konsumenci nie są dalszymi użytkownikami w rozumieniu rozporządzenia w sprawie REACH.
W branży kosmetycznej dalszymi użytkownikami substancji chemicznych będą więc wszyscy producenci kosmetyków korzystający z surowców pochodzących z terenu Unii Europejskiej, a także osoby prowadzące gabinety kosmetyki profesjonalnej czy gabinety fryzjerskie, w których wykorzystywane są produkty kosmetyczne.
Należy jednak zwrócić uwagę, że istnieją sytuacje, kiedy producent kosmetyków przestaje być tylko dalszym użytkownikiem, a staje się rejestrującym. Podlega wtedy obowiązkom wykonania badań, przygotowania dossier rejestracyjnego i zarejestrowania substancji. Jeśli producent kosmetyków jest jednocześnie producentem substancji lub mieszaniny substancji wykorzystywanej w produktach gotowych, ma obowiązek rejestracji takich składników. Jeśli producent kosmetyków importuje określony składnik kosmetyku spoza UE i jest jedynym podmiotem wykorzystującym tą substancję w UE - także ma obowiązek rejestracji, chyba, że jego dostawca spoza UE ustanowi tzw. wyłączne przedstawicielstwo i podejmie się rejestracji substancji.
Jeśli przedsiębiorca jest dystrybutorem kosmetyków ale importuje produkty kosmetyczne, to znaczy sprowadza je spoza terenu UE, a produkty te zawierają substancje nie rejestrowane na terenie UE - ma obowiązek ich rejestracji.

Obowiązki producentów kosmetyków wynikające z REACH
Jak wspomniano, głównym obowiązkiem, ale i prawem wszystkich dalszych użytkowników jest przekazywanie w górę łańcucha dostaw (dostawcom i producentom surowców kosmetycznych) informacji dotyczących: zakresu zastosowań danego składnika oraz sposobów postępowania z danym składnikiem w procesie produkcyjnym. Obowiązkiem dalszych użytkowników jest także stosowanie się do środków kontroli ryzyka oraz warunków bezpiecznego użycia określonych przez producenta w scenariuszach narażenia.

W chwili obecnej nie są niestety dostępne żadne wytyczne, w jaki sposób należy zgłaszać zakres zastosowań substancji. REACH mówi tylko, że ma to nastąpić „co najmniej w formie krótkiego, ogólnego opisu zastosowania”. Wydaje się jednak, że określenie jako „zastosowanie w produktach kosmetycznych” może się okazać zbyt ogólne. Wypracowanie dobrych praktyk w zakresie określania zakresu zastosowań substancji leży w interesie zarówno producentów kosmetyków jak i dostawców surowców kosmetycznych - powinno być wystarczająco szczegółowe, aby zostało zaakceptowane w przyszłości przez Agencję ale jednocześnie powinno pozostawiać przestrzeń dla innowacyjności na której opiera się przemysł kosmetyczny w tym nowych zastosowań danej substancji.
Kiedy producenci kosmetyków powinni rozpocząć działania przygotowawcze do REACH?
REACH wejdzie w życie 1. czerwca 2007. Od tego momentu rozpocznie się realizacja kolejnych obowiązków narzuconych przez rozporządzenie.
Kluczowym etapem po wejściu z życie rozporządzenia w sprawie REACH jest rejestracja wstępna. Dokonanie rejestracji wstępnej substancji przez dostawców surowców - producentów oraz importerów umożliwia skorzystanie z okresów przejściowych (odpowiednio 3, 6 oraz 11 lat - zgodnie z grafikiem przedstawionym na diagramie). Brak rejestracji wstępnej będzie oznaczał dla producentów surowców konieczność natychmiastowej rejestracji przed wprowadzeniem substancji do obrotu. Na rejestrację wstępną przewidziano tylko 6 miesięcy. Dlatego ważne jest, aby rejestrujący przed 1. czerwca 2008 posiadali już od swoich klientów komplet informacji odnośnie zastosowań poszczególnych substancji.

Jaki wpływ na funkcjonowanie przemysłu kosmetycznego może mieć rozporządzenie w sprawie REACH?
Zaniechanie przekazania przez producentów kosmetyków informacji odnośnie zastosowań oraz sposobów użytkowania substancji chemicznych może ograniczyć dostępność niektórych surowców. Ale niestety, nawet pełna gotowość do współpracy z dostawcami substancji nie gwarantuje zachowania dostępności wszystkich substancji stosowanych dotychczas w kosmetykach. Jest prawdopodobne, że część producentów zrezygnuje z rejestracji substancji z przyczyn ekonomicznych. Zmusi to producentów kosmetyków do poszukiwania nowych źródeł dostaw stosowanych surowców lub zmiany receptur i zastosowania zamienników.

Najważniejsze obawy producentów kosmetyków w zakresie przyszłości rynku surowców kosmetycznych to:
• wzrost cen surowców
• ograniczenie liczby dostawców każdego surowca
• ograniczenie liczby dostępnych na rynku surowców
• konieczność zmian receptur wytwarzanych produktów kosmetycznych
• ograniczenie innowacyjności.

Współpraca producentów kosmetyków i dostawców surowców w zakresie REACH
Jak widać kluczową kwestią w realizacji wymagań REACH przez dalszych użytkowników substancji chemicznych jest wymiana informacji pomiędzy producentem lub dystrybutorem substancji a producentem wyrobów gotowych. Wydaje się konieczne uruchomienie dodatkowych kanałów wymiany informacji pomiędzy tymi podmiotami.
Przedstawiciele, którzy kontaktują się ze sobą przy zamówieniach i zakupie składników kosmetyków to osoby odpowiedzialne za zakupy lub logistykę ze strony producenta kosmetyków i przedstawiciele działów sprzedaży oraz przedstawiciele handlowi ze strony dostawcy surowców. Często jest to jedyna forma kontaktu pomiędzy dostawcą składnika a producentem kosmetyków. W większości przypadków nie są to osoby zapoznane z przepisami rozporządzenia w sprawie REACH, kwestiami dotyczącymi bezpieczeństwa stosowania czy specyfiki procesów produkcji, w których dany składnik jest wykorzystywany. Najprawdopodobniej nie są to więc osoby, które są w stanie wypełnić wynikające z REACH obowiązki w zakresie wymiany informacji. Wydaje się więc konieczne wypracowanie dobrych praktyk wymiany informacji pomiędzy producentami surowców a producentami kosmetyków. Leży to w interesie obu stron: producentów składników kosmetyków, aby zachować wolumen sprzedaży i nie stracić klientów, a także producentów kosmetyków, aby zapewnić ciągłość dostaw składników.
Wzajemna współpraca w zakresie wymiany informacji może pomóc w zachowaniu stabilności rynku surowców kosmetycznych, który w obliczu REACH zapewne ulegnie istotnym zmianom.

Wdrażanie REACH przez dalszych użytkowników - Projekt RIP 3.5
RIP (REACH Implementation Projects) są to projekty dotyczące wdrożenia systemu REACH koordynowane przez Komisję Europejską (Europejskie Biuro Chemikaliów). Celem projektów jest wypracowanie metodologii, narzędzi i wytycznych technicznych niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania systemu REACH.
RIP-3 są to wytyczne opracowane dla przemysłu ułatwiające interpretację i praktyczne zastosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie REACH. Z perspektywy producenta kosmetyków najważniejszy jest RIP-3.5 - wytyczne dla dalszych użytkowników. Dokumenty robocze dotyczące projektu RIP-3.5 dostępne są na stronie:
ecb.jrc.it/[...]DOWNSTREAM_USERS_REQUIREMENTS/ 

Autorka jest dyrektorem naukowym
Polskiego Związku Pracodawców Prywatnych Branży Kosmetycznej Najświeższe informacje w kanale RSS (jak używać)

Zawartość numeru:

• Technologie:
  • Biopaliwa – co robić z ubocznym produktem?
• Chemia Gospodarcza i Kosmetyki:
  • Siła w grupie
  • Polski rynek kosmetyków
  • Polimery Sylvaclear®
  • Szczepiony polimer (graft polymer) jako wzmacniacz faktora SPF
  • IMBENTIN SG™ - przeciwnik obfitej piany
• Chemical Interview:
  • Świece na giełdę
• Zarządzanie:
  • Jak przygotować się do REACH?
  • System handlu uprawnieniami do emisji CO2 – co nowego na rynku i w podatka
  • Silikony

Zobacz pozostałe numery Chemical Review »