Wskaż Lidera Polskiej Chemii













Logo Chemical Online

Rynek farb i lakierów po szczycie koniunktury

08.01.2008 18:44:24

Światowa produkcja farb i lakierów szacowana jest w roku 2007 na 28,8 mln ton o wartości USD 83 mld (Market Wikis). Jest to 3,55 wzrostu wagowo i 5% wartościowo. Wzrost cen wynika ze zmiany struktury sprzedaży: wzrósł udział farb droższych, np. proszkowych i utwardzanych promieniowaniem. Unia Europejska i USA wytwarzają prawie połowę produkcji światowej, ale tempo przyrostu jest tam niskie. Ta statystyka obejmuje różne produkty pomocnicze, np. rozcieńczalniki i zmywacze, nie używane do innych niż malowanie celów.

Farb i materiałów pokryciowych wyprodukowano w roku 2006 29,4 mln ton (wzrost o 3,5%) o wartości USD 71,7 mld (wzrost o 5,7%). Analitycy oczekują utrzymania się obecnych tendencji rynkowych i wzrostu produkcji farb i materiałów pokryciowych do 35,5 mln ton w roku 2011 (przyrost o 20,9% od roku 2006) i wartości USD 92,5 mld (wzrost o 29%). Największym rynkiem (37,7% światowej sprzedaży) są Ameryki, największe dochody przynoszą producentom farby i pokrycia dekoracyjne (45,9% rynku). W roku 2002 produkcja farb i lakierów zajmowało się w całym świecie ok. 10 tys. firm. Z tego ok. 1 400 działało w USA, zatrudniając 46 086 pracowników, w tym 25 176 produkcyjnych. Większość z tych firm zatrudnia 20 do 250 pracowników. W Chinach funkcjonuje ok. 8 tys. firm produkujących farby i wyroby pokryciowe (2005 r.), ale 60% rynku zaopatrywane jest przez 20 firm.
Europa Zachodnia wyprodukowała w 2006 r. 6,6 mln ton farb lakierów. Największe w tym udziały miały: Niemcy (24%), Hiszpania (16%), Włochy (15%), Francja (13%), Zjednoczone Królestwo (11%), kraje skandynawskie (7%) i kraje Beneluxu (5%). Na pozostałe kraje zachodnioeuropejskie przypadło 9%. Największy udział w produkcji (63%) miały farby dekoracyjne. Surowców do farb i lakierów wyprodukowano aż 7,5 mln ton. Znaczna ich część, podobnie jak wyrobów gotowych, została wyeksportowana do Europy Wschodniej. Rok 2006 był dla niemieckiego przemysłu farbiarsko-lakierniczego „najlepszy po roku 2000”. Produkcja wzrosła o 2,7%, do 2,22 mln ton o wartości 4,9 mld Euro. Import wzrósł o 23,5% (do 210 tys. ton), osiągając 630 mln Euro. Wartość eksportu przekroczyła 1,93 mld Euro. Energochłonność produkcji zmniejszyła się o 3%. Pełne zestawienie niemieckiej produkcji farb i lakierów zawiera tabela 1. Największa produkcja farb i lakierów skoncentrowana jest w USA, obrazuje ją tabela 2. Podobnie jak Niemcy czy Japonia (raport ubiegłoroczny), USA mają silną przewagę eksportu farb i lakierów nad importem. Konsumpcję tego rynku przedstawia tabela 3.
Konsumpcja farb i lakierów w Polsce jest zbliżona do niemieckiej, co przestało już być oznaką odrabiania zaległości cywilizacyjnych i świadczy raczej o niskiej jakości stosowanych w Polsce farb. Produkcja odrabia straty spowodowane załamaniem po wejściu do Unii Europejskiej (spadła z 979 tys. ton w roku 2004 do 832 tys. ton w 2005, a następnie wzrosła do 877 tys. t w 2006 r.). Ujemne saldo w obrotach z krajami Unii pogłębia się (w roku 2005 wynosiło 742,7 mln Euro, a w 2006 793,6 mln). Nie jest ono równoważone przez silne dodatnie saldo w obrotach z krajami pozaunijnymi, bo są one ponad 5-krotnie mniejsze. Ponieważ wszystkie niegdyś państwowe zakłady produkujące farby i lakiery zostały sprzedane zagranicznym potentatom branży, nie dziwi maksymalizacja przez nie importu i zaniedbywanie eksportu. Powstałe w ciągu ostatnich 20 lat zakłady prywatne są na razie zbyt małe, by dyktować warunki konkurencji rynkowej i skupiają się raczej na eksporcie swoich pośledniej jakości wyrobów na wschód. Zatrudnienie w branży rośnie (4,7 tys. w roku 2004, 5,1 w 2005 i 5,5 w 2006) ale jest znacznie mniejsze od zatrudnienia w macierzystych firmach o podobnych rozmiarach produkcji. Za to wartość produkcji na zatrudnionego jest dramatycznie niższa niż w macierzystych firmach korporacji zachodnich, co świadczy o ich strategii utrzymywania w Polsce raczej rynku zbytu niż silnego zaplecza produkcyjnego.
Pierwsza fabryka farb w Indiach uruchomiona została w roku 1902 w Kalkucie. „Zorganizowany” sektor producentów farb liczy sobie 12 firm (70% rynku ok. 1,5 mld USD), „niezorganizowany” ok. 2 tysiące. Mała dostępność farb powoduje małe zużycie (ok. 700g na mieszkańca rocznie). Aż 77% to pokrycia dekoracyjne. Z tego 21% to farby fasadowe, 11% emulsje wewnętrzne, 30% farby klejowe, 36% emalie rozpuszczalnikowe i 2% pokrycia do drewna. Wzrost sektora jest od 30 lat dwucyfrowy.
Raport firmy Ceresana Research omawiający produkcję wypełniaczy omawia również europejskie zastosowania wypełniaczy do farb (rynek 4 mld Euro). Dominuje naturalny wapień (72%), a wśród pozostałych talk i dolomit (po 7%). Syntetyczny węglan wapnia to 4% rynku, siarczan baru i pył kwarcowy zajmują po 3%, kaolin 2%.
W roku 2005 rynek chemikaliów dla budownictwa szacowano na USD 13 mld. Rozwija się on głównie w krajach o najszybszym wzroście gospodarczym. W Chinach szacuje się zapotrzebowanie na chemikalia budowlane na USD 6,6 mld w roku 2009. Producenci farb nie nadążają z a zapotrzebowaniem. W roku 2006 zabrakło TiO2 oraz żywic epoksydowych i fluorowych. W roku 2005 farby dla budownictwa stanowiły 35% całego zapotrzebowania na farby (1,3 mln z 3,8 mln ton).

Firmy rządzące rynkami
Produkcja farb i lakierów jest silnie skoncentrowana w dużych firmach o zasięgu światowym. 11 największych, o sprzedaży powyżej USD 2 mld, wytwarza ponad 60% światowej produkcji. Ranking dużych firm przedstawia tabela 4. Suma sprzedaży 67 największych firm jest w niej większa od produkcji światowej, co wynika z niedoskonałości metod statystycznych stosowanych w księgowaniu (najczęściej księgowana jest sprzedaż całej firmy, lub jej wydziału zajmującego się farbami). W rankingu nie ma firmy Bayer MaterialScience, która swoich materiałów pokryciowych nie klasyfikuje jako farby. W porównaniu z rankingiem roku 2005 przybyły 4 firmy, a ubyły 2: kanadyjska SICO Inc., wykupiona przez Akzo Nobel i amerykański Ameron, wykupiony przez PPG. Odnotować należy szybki rozwój firm „narodowych”, tzn. zdecydowanie największych w poszczególnych krajach. Ich mocna pozycja konkurencyjna wynika ze względów transportowo – magazynowych: wielkim graczom międzynarodowym nie opłaca się utrzymywać w oddalonych krajach dużych zapasów wyrobów gotowych. Z tabeli 4 wynika zresztą wyraźnie, że coraz częściej największe firmy stać na wypieranie mniejszych z rynków. Duże wahania wielkości produkcji z roku na rok (zapewne również wahania zatrudnienia) osłabiają zdolności konkurencyjne firm, a osłabienie koniunktury już daje się odczuć.....
Akzo Nobel Powder Coatings otworzyło piąty zakład produkcyjny w Chinach, tym razem w Czengdu (Syczuan). Do roku 2010 zakłady w Chinach mają osiągnąć łączną sprzedaż ponad USD 1 mld. W czerwcu rozpoczęto budowę nowej fabryki pochodnych celulozowych w szwedzkim Örnsköldsvik. Firma zdobyła nadawany przez Climate Neutral Gropu certyfikat „CO2 neutral” dla swoich wyrobów. 28 wytwórnia farb proszkowych koncernu powstaje w podmoskiewskim Oriechowo-Zujewo.
Obchodząca 60-lecie firma Meffert tworzy zakłady wytwórcze w Rosji i w Pekinie.
W grudniu 2006 BASF uroczyście obchodził 20-lecie swojej pierwszej dostawy lakieru na bazie wodnej (do fabryki Opla w Bochum). W Brazylii koncern zwiększył do 5 660 mln l rocznie sprzedaż pokryć architektonicznych, co daje mu 35% rynku krajowego. W pokryciach wysokiej jakości ma 60% rynku. BASF Coating Services Polen zawarł porozumienie z Iberia Motor Company dotyczące dostaw produkowanych w Polsce lakierów Glasurit do serwisu Seat.
Rohm and Haas planuje zbudowanie pod Moskwą wytwórni emulsji polimerowych o zdolności produkcyjnej 50 tys. ton rocznie. Po uruchomieniu w 2009 r. rozważone ma być zwiększenie zdolności produkcyjnych do 70 tys. ton.
Celanese zbuduje swoją 10 wytwórnię polimerów emulsyjnych w nankinie (Chiny). Będzie ona dostarczała na rynki azjatyckie emulsyjne lateksy do pokryć architektonicznych, klejów i włókien.

Fuzje i przejęcia
Największym wydarzeniem roku 2007 była sierpniowa sprzedaż koncernu ICI. W roku 2006 osiągnął on sprzedaż w wysokości 8,9 mld USD. Większość ICI wykupiło Akzo Nobel za USD 16 mld (pierwsza oferta opiewała na 14 mld). W sierpniu ICI wykupiło amerykańską firmę Advanced Applied Adhesives, co wzmocniło część koncernu produkującą materiały elektroniczne. Należącą do ICI firmę National Starch and Chemicals kupił za USD 5,5 mld Henkel. Nowe skumulowane wyniki sprzedaży Akzo Nobel to USD 19,2 mld, z czego 41% to materiały pokryciowe „starej” części koncernu a 19% przybyło z ICI. Nie jest to pierwszy duży zakup Akzo w Anglii. W 1998 Holendrzy wykupili producenta farb okrętowych, Courtaulds. Wiosną Akzo Nobel kupiło kanadyjską firmę Chemcraft Holding (Ontario) o sprzedaży USD 145 mln. Jej 500 pracowników w 9 zakładach (Kanada, USA i Brazylia) produkuje przemysłowe pokrycia do drewna. Holendrzy nabyli też niemiecki Ceicote z silną pozycją na rynku pokryć przemysłowych.
Bayer wycofał się z produkcji pochodnych celulozy, sprzedając Dow Chemicals ich wytwórnię Wolff Walsrode (sprzedaż USD 400 mln rocznie). Dzięki tej transakcji wartość produkcji polimerów rozpuszczalnych w wodzie przekroczy w Dow miliard USD rocznie.
Po wykupieniu aktywów chemii budowlanej Degussy, BASF reorganizuje ponownie swoje aktywa w tej dziedzinie (SKW Trostberg). Biura będą przeniesione z Trostberg do Ludwigshafen, laboratoria w Trostberg zintegrowane z zapleczem badawczym koncernu. Pozwoli to na zwolnienie 200 pracowników i USD 130 mln rocznie oszczędności. Od początku 2007 r. BASF Coatings integruje kupioną firmę Relius. BASF kupił Hicon Concrete Admixture, co daje mu dostęp do rynku chemii budowlanej zachodnich Chin. Należącą do BASF Construction Chemicals Co., Ltd wykupiła Concrete Admixture Ltd. Koncern ma już podobne zakłady w Szanghaju, Pekinie, Nankinie, Czunggingu i Huczou. Pracują one na rzecz rynków lokalnych.
Hunstmann Corp. sprzedaje resztę wytwórni „commodity products” za USD 10,6 mld. 20% tych aktywów to wytwórnie TiO2, 16% to „materials and effects”, w tym zakupione od Ciba Specialty Chemicals zakłady obróbki chemicznej tekstyliów. Ich barwiarnie wdrażają pierwsze od 50 lat nowe barwniki.
International Specialty Productys kupiło wytwórnię biocydów Bode Chemie.
Z końcem roku 2007 Dow Chemicals sprzedaje swoje linie produkcyjne hydroksyetylo i hydroksyizopropyloakrylanów. Znajdują one zastosowania głownie w powłokach samochodowych. Powodem wycofania się z segmentu rynkowego jest utrata zdolności konkurencyjnych.
3M wykupił i zintegrował Bondo Corp., producenta materiałów do naprawy samochodów.
Cognis sprzedał firmie Nuplex swoje wytwórnie żywic poliolowo-akrylanowych „G-Cure”.
Lyondell sprzedał za USD 1,2 mld wytwórnie TiO2 nabyte razem z Millenium Chemicals. Kupcem jest National Titanium Dioxide z Arabii Saudyjskiej.
PPG kupiło SigmaKalon Group od Baim Capital za 2,2 mld Euro (USD 3 mld) i nabyło Barlworld Coatings, Protec (również w Australii, producent lakierów do napraw samochodów) i Champion.
Sherwin Williams nabył za USD 145 mln MA Bruder i połączył się z Columbia Paints & Coatings. Poprawiło to jego pozycje rynkowe na południowym wschodzie i północnym zachodzie USA.
Przykładem maksymalizacji ceny sprzedaży firmy poprzez jej podział i sprzedaż klientom mogącym wykorzystywać efekty synergii jest likwidacja znanego producenta pokryć profesjonalnych Finnigan & Haley. Carboline (filia RPM) kupiła jego wytwórnię farb okrętowych i przemysłowych, Benjamin Moore nabył sieć sprzedaży w rejonie Filadelfii i centrale firmy wraz z nazwą. Wytwórnie specjalistycznych pokryć przemysłowych sprzedane zostały firmie o pokrewnym profilu. Podobnie większość firmy Federated Paints sprzedana została Delta Coatings, dla której atrakcyjne były zwłaszcza laboratoria Federated. Delta kupiła również Midwest Lacquer, co w sumie ma jej dać synergię kosztową. Wchodząca w skład Federated wytwórnia farb proszkowych Pioneer Powder wykupiona została przez grupę zarządzającą.

Regulacje związane z ochroną zdrowia i środowiska naturalnego
W kwietniu 2007 r. wydano nowy Code of Practice do europejskiego rozporządzenia 1935/2004, określającego warunki dopuszczania pokryć do kontaktu z żywnością. Mniejsze pojemniki pokrywa się 3-15 mikrometrowymi warstwami termoutwardzalnymi i sieciuje w piecach. Pojemniki średniej wielkości wykonuje się ze stali nierdzewnej lub polimerów i nie pokrywa farbami. Zbiorniki duże (powyżej 10 m3) pokrywa się wielowarstwowymi powłokami reaktywnymi o sumarycznej grubości 0,2 do 0,5 mm. Za nieszkodliwe uważa się zawarte w pokryciach substancje, których migracja do żywności jest mniejsza od limitu detekcji, przyjętego za 10 ppb. Substancje mieszczące się w limicie 10-50 ppb wymagają badania na mutagenność według procedur przyjętych w REACH. Często używany TDI jest na liście SML (Specific Migration Limits) i ma ograniczenie wnikania w żywność do 10 μg/6 dm3 (przyjęto, że 1 kg żywności mieści się w 6 dm3 opakowania). W przypadku innych składników pokryć limitem jest na ogół 60 mg/kg żywności. Lista zawiera 17 grup substancji, praktycznie wszystkie stosowane powszechnie substancje powłokotwórcze, za wyjątkiem poliolefin, które dopuszcza się bez ograniczeń.
Miasto Austin (Texas) zakazało stosowania uszczelnień posadzek zawierających smołę węglową (chodzi o policykliczne węglowodory aromatyczne).
Badania w firmie Sto AG doprowadziły do możliwości tworzenia pokryć fotokatalitycznie absorbujących z powietrza trujące opary (aldehydy mrówkowy i octowy, metanol, toluen, izopropanol).
Sherwin Williams i NL Industries zaskarżyły w marcu do Sądu Najwyższego USA decyzję stanu Rhode Island nakazującą oczyszczenie 240 tys. domów z farb ołowianych. Były one powszechnie stosowane do 1955 r., zabroniono ich w roku 1978. W większości zawierały PbCO3, który od wielu lat pyli ze ścian domów. Koszt prac przekroczy miliard USD. Również Lyondell Chemicals, który otrzymał podobne wezwanie (jest obecnie właścicielem Millenium Holding), zamierza apelować.
Podczas majowego kongresu European Coatings uwidoczniły się nowe tendencje w chemii budowlanej, wynikające głównie z dostosowywania się przez firmy do przepisów ochrony środowiska. Poszerzone zastosowania akrylanów wynikają zarówno z wypierania układów zawierających formaldehyd, jak i potrzeby znalezienia lepszych materiałów wiążących, zwłaszcza do zastosowań zewnętrznych. Pojawiły się nowe emulsje polimerowe, pokrycia proszkowe zawierające etery celulozowe i inne kompozyty stosowane do wielowarstwowych układów podłogowych. Rozważane jest zastępowanie tanich płytek PVC, linoleum i nawet drewna czy ceramiki supertrwałymi podłogami na bazie poliuretanów. Do cementu dodawano etery celulozy, co pozwoliło precyzyjniej kontrolować schnięcie wyrobów. Badane pod tym kątem są również etery skrobi. Dodawanie do betonu granulowanych lub „enkapsulowanych” silikonów pozwala na uczynienie go hydrofobowym. Dodatki lateksu również drastycznie zmieniają własności betonu, ale to jest jeszcze przedmiotem badań.

Pokrycia antyseptyczne
Znaczenie biocydów w wyrobach malarskich rośnie szybko, głównie wskutek wzrostu zużycia farb wodnych. Innymi przyczynami wzrostu zapotrzebowania na pokrycia biobójcze są zaostrzające się przepisy sanitarne i zmiany klimatyczne. Potrzeba ochrony pokryć przed pleśniami i grzybami pojawia się w regionach, w których nie były one do niedawna problemem. Stało się to widoczne zwłaszcza w rejonach nawiedzonych przez huragan Katrina. Istotne zmiany wprowadziła na rynku nowa Dyrektywa Biocydowa (BPD) Komisji Europejskiej. Producenci amerykańscy narzekają, ze sprawdzone biocydy zawsze są u nich dozwolone, a o wyborze decydują względy ekonomiczne, a nie przepisy. Muszą się jednak dostosować do przepisów, tym bardziej, że konsumenci coraz częściej żądają produktów „przyjaznych dla środowiska”. Zarówno europejski REACH, jak i bardziej wybiórcze zarządzenia amerykańskiej EPA wymuszają na producentach prowadzenie rozległych często badań i gromadzenie dokumentacji dotyczącej potencjalnych zagrożeń powodowanych przez środki biobójcze.
Na rynku amerykańskim producenci farb żądają głównie biocydów nie wymagających rozpuszczalników organicznych (zaostrzające się wymagania odnośnie emisji lotnych związków organicznych). Jednoczesne wymaganie gwarancji na wieloletnią (niekiedy ponad 10 lat) trwałość powłok zmuszają do opracowywania farb, w których biocydy będą aktywne przez cały czas życia pokrycia, co stwarza problemy z ich toksycznością.
Amerykańska Troy Corp. wspólnie ze szwajcarską Syngenta Crop Protection wdrożyły starania o rejestrację algicydu Terbutryn.
Dow Biocides oferuje „Canguard Ultra Bit 20 LE”, środek konserwujący do emulsji polimerowych.

Pokrycia okrętowe
Ten segment przemysłu farbiarskiego przeżywa burzliwy rozwój (12% w roku 2006), spowodowany przez chroniące środowisko naturalne regulacje międzynarodowe. Od roku 2008 wchodzi w życie zakaz używania pochodnych trójbutylocynowych, do niedawna jedynych antifuling agents, czyli środków zapobiegających obrastaniu podwodnych części kadłubów przez skorupiaki. Zwiększa to opór hydrodynamiczny statków, a więc jednocześnie zmniejsza prędkość i zwiększa zużycie paliwa. Okazało się jednak, ze związki trójbutylocynowe sieją spustoszenie wśród mięczaków i skorupiaków nie związanych ze statkami, a jednocześnie trują ludzi jedzących ryby i „owoce morza”. Od 1 stycznie 2008 r. statki malowane farbami zawierającymi organiczne pochodne cyny nie będą mogły pływać po „wodach ekonomicznych” państw – członków Międzynarodowej Organizacji Morskiej. Stanowi to pewne wyzwanie dla producentów farb, bowiem koszty związane z rejestracją antifouling biocide szacuje się na co najmniej USD 5 mln. Inna regulacja IMO dotyczy konstrukcji statków. Po serii katastrof ekologicznych spowodowanych przez zatonięcia zbiornikowców o konstrukcji single hulk vessel, czyli posiadających ładownie zintegrowane z kadłubami, IMO nakazało zastąpienie ich przez double hulk vessels, co od dekady powoduje bezprecedensowy boom w przemyśle stoczniowym. Nowe statki mają ładownie będące oddzielnymi zbiornikami, nie łączącymi się z konstrukcjami kadłubów.
Nagroda Królowej Dla Firm w kategorii „wynalazek” przypadła w 2007 roku firmie International Paints za Intersleek 700, farbę silikonową nadającą podwodnej części kadłuba gładkość i poślizg utrudniające szkodliwym skorupiakom osiedlanie się na kadłubach. Farba przeznaczona jest dla statków poruszających się z prędkością 15 do 30 węzłów. W porównaniu z dotychczasowymi samopolerującymi się farbami wydzielającymi środki biobójcze, Intersleek 700 powinien dawać co najmniej 65 oszczędności paliwa. 2% oszczędności powinien dawać Intersleek 900, przeznaczony dla statków poruszających się z szybkością powyżej 10 węzłów.
Sherwin Williams wprowadził Duraplate UHS Ultra High Solids Epoxy, zawierające optycznie czynny pigment fluoryzujący. Umożliwia on łatwą lokalizację nieciągłości i uszkodzeń pokrycia. Powinien podwoić czas życia pokryć zbiorników balastowych. Przy właściwym operowaniu, czas życia pokryć zbiorników na wodę pitną (podwójna warstwa farby) powinien przekraczać 40 lat.

Materiały zastępcze i nowe produkty
Bayer wprowadził nowe materiały pokryciowe utwardzane światłem. Rodzina Bayhydrol to wodne dyspersje poliuretanowe do pokrywania powierzchni drewnianych i polimerowych, rodzina Desmolux to bezrozpuszczalnikowe wyroby akrylowe. Reklamowany jest zwłaszcza Despmolux XP 266, pierwszy akrylan uretanu allofanowego, bardzo odporny chemicznie i mechanicznie.
Ze względu na stabilność mechaniczną i odporność na korozję postulowane jest wprowadzanie do farb pigmentów i wypełniaczy mineralnych. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Pardubickim na farbach epoksydowych potwierdziły dobre własności dwutlenku tytanu (badano rutyl). W niektórych testach lepszy był wollastonit (krzemian wapnia) i ortofosforan cynku. Centrum Badawcze w Gudżaracie proponuje zastępowanie dwutlenku tytanu tańszymi krzemianami glinowo-wapniowym i glinowo-magnezowym.

Nowe materiały i efekty
Laboratoria Degussy zdołały uzyskać tak równomierne rozłożenie mikro- i nanocząstek pigmentu i nośnika, że na granicy lakier-powietrze uzyskano pojawienie się plazmonów (quasi cząstek obdarzonych ładunkiem i przemieszczających się po powierzchni). Otwiera to pole do manipulacji barwami i efektami specjalnymi w pokryciach. Nowa gałąź farbiarstwa zajmować się będzie głównie manipulowaniem własnościami powierzchni chronionej i nośnika, umożliwiającymi powstawanie struktur samoporządkujących się w warstwach ochronnych. Jeszcze przed 20 laty silnie świecące plazmony generowano na niektórych kryształach promieniowaniem synchrotronu lub lasera. Obecnie realne staje się ich tanie wykorzystanie w życiu codziennym.
C.M. Snively i J. Lauterbach (Univ. of Delaware) opracowali metodę nanoszenia warstw polimerowych na powierzchnie metalowe. Na metalu schłodzonym poniżej temperatury wrzenia olefiny, osadzali monomer i polimeryzowali go światłem nadfioletowym, ewentualnie w obecności komonomeru (fumaronitryl, krotononitryl, alkohol cynamonowy). Otrzymano filmy powierzchniowe, które w zależności od czasu naświetlania miały od kilku nanometrów do kilku mikrometrów grubości. Masy cząsteczkowe wahały się od 100 tys. do miliona.

Jednostka badań polimerów koncernu BASF prowadzi współfinansowany przez Unię Europejską program badawczy „Newton”, zmierzający do technicznego wykorzystania 3-wymiarowych „kryształów fotonicznych”. Wychodzi się z mikronowych kulek polistyrenowych, na które wszczepia się z roztworu kolejne monomery. Powstające tworzywa mają 1-20 nm defekty o ostrych krawędziach. Nanosi się na wolne przestrzenie Si, po czym usuwa polimery.
Europejski zespół kierowany przez Philippe deVriendt (Sika S.A.) opracował nowy beton Ceracem z włóknami syntetycznymi. Jest mocny jak stal, odporny na wodę i ogień. Zrobiono z niego belki nośne najwyższego na świecie wiaduktu Millau nad rzeką Tarn (Francja).
Należąca do Akzo Nobel firma Herbol doniosła o pierwszym zastosowaniu BASF-owskiego „nanobindera” COL.9 do pokryć zewnętrznych. Fasady wykazują znacznie mniejsze brudzenie się i mają trwałe kolory. COL.9 to nanocząstki nieorganiczne w dyspersji polimerowej, rozproszone w wodzie. Tworzą 3-wymiarową sieć, nadającą powierzchni twardość i hydrofilowość. Odrzucanie brudu bierze się z oddziaływań pomiędzy składnikami organicznymi i nieorganicznymi. Powierzchnia nie akceptuje dodatkowych składników.
E. Fried Schubert z zespołem z politechniki Rensselaer opracowali pokrycie, które nie odbija światła padającego prostopadle do powierzchni. Na podstawę z AlN nanieśli strumieniem elektronów 3 warstwy zorientowanych nanoprętów TiO2, a na nie 2 warstwy nanoprętów Si, nierównolegle. Całość miała 600 nm grubości i współczynnik załamania 1,05.
Zespół prof. Sangermano z politechniki w Turynie badał filtry UV oparte o nanodomieszki TiO2 do pokryć. Okazało się, że promieniowanie może wywoływać przemianę zol-żel i w ten sposób fotosensybilizować powstawanie absorbującego je tlenku in situ. V. Stenzel z zespołem z Instytutu Frauenhofera Technik Produkcyjnych i Materiałów Stosowanych w Bremie badali zachowanie nanocząstek SiO2 w przezroczystych lakierach poliuretanowych. Okazało się, ze wypełniacz nie jest trwały w obecności nadmiarowych grup izocyjanianowych, można go za to stabilizować kwasem węglowym i nadmiarem grup alkoholowych.

Badania firmy Eckart GmbH dowodzą, że znaczny wzrost odporności klimatycznej i chemicznej farb osiągnąć można powlekając cząstki pigmentu krzemionką (technika zol-żel).

Autor reprezentuje Instytut Chemii Przemysłowej
im. Ignacego Mościckiego w Warszawie
drukuj ten artykuł drukuj ten artykuł  |   poleć artykuł znajomemu poleć artykuł znajomemu
Najświeższe informacje w kanale RSS Najświeższe informacje w kanale RSS (jak używać)