Wskaż Lidera Polskiej Chemii













Logo Chemical Online

Nabywcy pigmentów mają większy wybór

11.03.2008 14:01:46

Zapytajcie któregokolwiek kierownika działu zaopatrzenia jakiegokolwiek przedsiębiorstwa wytwarzającego farby, która z kategorii produktów wysuwa się na czoło listy wydatków. Dziewięćdziesięciu dziewięciu na stu odpowie, że są to pigmenty oparte na dwutlenku tytanu (TiO2).

Z uwagi na ich współczynnik odbicia światła i stabilność, pigmenty oparte o TiO2 są wykorzystywane w celu dodania systemom białych farb efektu olśniewającej białości. Także w przypadku farb innych niż białe, pigmenty oparte o TiO2 są kluczowymi składnikami, zapewniającymi nieprzezroczystość i zdolność do pokrycia podkładu cienką warstewką w taki sposób, że staje się on zupełnie niewidoczny. Dlatego też, pigmenty oparte o TiO2, niekiedy występujące w połączeniu z wypełniaczem, są powszechnie wykorzystywane w całym szeregu zróżnicowanych formulacji farb, począwszy od białych i kolorowych, aż po dekoracyjne i przemysłowe. Pigmenty oparte o TiO2, wyceniane na około 2 dolary za kilogram, nie są z pewnością najdroższą pozycją na liście zakupów kierowników działów zaopatrzenia, lecz wymagane są ich regularne dostawy, zachowujące stałą jakość. Odkąd TiO2 składa się na 5-25% masy ostatecznej postaci farby, wydatki z nim związane stały się całkiem poważne, jeśli porównać je z innymi pigmentami, żywicami i domieszkami.

Popyt na TiO2 wciąż rośnie
Obecne zużycie pigmentów opartych o TiO2 przez producentów farb na świecie podsumowuje się na niemalże 3 miliony ton i stanowi 59% całkowitego zużycia tej substancji do wszystkich zastosowań łącznie. Przez ostatnie 10 lat, całkowite zużycie pigmentów opartych o TiO2 na świecie zwiększało się średnio o 3,8% rocznie. Kształt wzrostu światowego zużycia był często nieprzewidywalny. Na przykład, w 2004 r. zużycie wzrosło o 8,5% do 4,86 milionów ton, lecz rok później nieco spadło do 4,84 milionów ton. W zeszłym roku urosło o 3,1% i osiągnęło 4,99 milionów ton. W rzeczywistości, na obraz tego co dzieje się w tej materii na świecie składają się dwa rozbieżne trendy: gwałtowny rozwój w Chinach, Indiach, południowo-wschodniej Azji, Środkowym Wschodzie, Ameryce Łacińskiej, Rosji i Wschodniej Europie i równoczesne spowolnienie wzrostu w Ameryce Północnej, Europie Zachodniej i Japonii.
Aby zaspokoić światowe zapotrzebowanie na około 5 milionów ton pigmentów opartych o TiO2, ustanowiono ważny sektor przemysłu chemicznego, o kilku raczej osobliwych cechach. Pigmenty oparte o TiO2 są obecnie wytwarzane w 28 różnych krajach na całym świecie, a prym w tym gronie wiodą Stany Zjednoczone, Chiny, Niemcy, Wielka Brytania i Japonia. Pozostali producenci mogą się poszczycić co najwyżej jedną czy dwiema osobnymi fabrykami każdy. Chiński przemysł charakteryzuje się znaczną ilością względnie małych fabryk, z których każda ma zdolności produkcyjne nie przekraczające 30 tys. ton rocznie.
W innych rejonach fabryki pigmentów mają zdolności produkcyjne powyżej 60 tys. ton rocznie, a w Stanach Zjednoczonych są trzy wielkie ośrodki produkcyjne wytwarzające ponad 200 tys. ton rocznie.
Koszt transportu pigmentów opartych o TiO2 jest względnie niski, w porównaniu z typową ceną dostawy produktu i dlatego sąsiedztwo fabryki produkującej pigmenty rzadko jest ważnym czynnikiem kształtującym decyzje przy zakupie TiO2. Dużo większe znaczenie przy podejmowaniu decyzji o zakupie ma jakość pigmentu oraz zgodność kolejnych partii materiałów. Godnym uwagi jest fakt, że międzynarodowy handel tym towarem stanowi 64% światowego zużycia pigmentów opartych o TiO2. To oznacza, że w swojej drodze do finalnego odbiorcy każde sześć spośród dziesięciu ton wytwarzanych pigmentów opartych o TiO2 przekracza granice państw.

Dwie technologie
Pigment oparty o TiO2 zasadniczo jest substancją specjalistyczną. Czysty TiO2 jest wytwarzany na bazie jednej lub dwóch konwencjonalnych technologii, znanych jako ścieżka siarczanowa oraz ścieżka chlorowa. Mimo to, istnieje wiele nieopatentowanych sekretów i sztuczek technicznych na zoptymalizowanie różnych etapów przetwarzania. Ścieżka siarczanowa wymaga uważnej kontroli na etapach hydrolizy i prażenia, aby móc otrzymać cząsteczki o optymalnym rozmiarze. W ścieżce chlorowej potrzebne są określone umiejętności na etapie utleniania oraz duża ostrożność podczas operowania wielce korozyjnymi związkami przejściowymi w wysokich temperaturach. Czysty TiO2 z pieca do wyprażania (ścieżka siarczanowa) lub z komory utleniania (ścieżka chlorowa) jest następnie mielony i modyfikowany różnorodnymi nieorganicznymi i/lub organicznymi powłokami cząstek pigmentu. Rodzaje i względne proporcje tych czynników modyfikujących powierzchnię cząstek są dostosowane pod kątem zamierzonego, finalnego zastosowania. W rzeczy samej, właśnie na tej drodze wytwórcy pigmentów opartych o TiO2 zamierzają sprawić, że ich określone produkty będą się wyróżniać na tle innych. Główni dostawcy pigmentów opartych o TiO2 mają w swojej ofercie około 5-15 różnych typów i rodzajów produktów. Niektóre z nich są zaprojektowane pod kątem ich zastosowania do tworzyw sztucznych, papieru, tuszy do drukowania, a także sektorów innych niż farbiarski.
W przemyśle TiO2 nie mamy do czynienia z dużą integracją pionową, zarówno w górę (w kierunku materiałów wsadowych) jak i w dół (w kierunku sektorów finalnego zastosowania). Nie można także mówić o integracji w poziomie: przedsiębiorstwa wytwarzające i sprzedające pigmenty oparte o TiO2 zazwyczaj nie produkują innych pigmentów ani surowców do farb. Firma Rockwood, siódmy co do wielkości na świecie dostawca pigmentów, jak również główny dostawca litoponu, bieli barytowej, tlenku żelaza i innych pigmentów nieorganicznych, jest wyjątkiem i odstaje od tej reguły.

Podział rynku
Patrząc od strony dostaw, od jakiegoś czasu widoczny jest dość duży stopień nagromadzenia własności. W 1996 r. pięciu największych producentów kontrolowało 64% światowych zdolności produkcyjnych TiO2, co nie różni się znacznie od dzisiejszych 62%. DuPont wciąż pozostaje wiodącym światowym dostawcą, mimo iż udział tego przedsiębiorstwa w rynku zmalał z 24% do 21%. W międzyczasie, tożsamość wielu innych producentów uległa zmianie, ponieważ w ciągu minionych 18 miesięcy przemysł był centrum dobrych interesów, ubijanych na połączeniach firm oraz na przejęciach.
W grudniu 2004 r. firma Millennium – drugi co do wielkości producent na świecie – została przejęta przez Lyondell, przedsiębiorstwo branży petrochemicznej i rafinacji ropy naftowej z siedzibą w Houston. W niecałe dwa lata później firma Lyondell zadecydowała o konieczności sprzedaży aktywów Millennium związanych z TiO2, co tłumaczono potrzebą zwiększenia środków finansowych przeznaczonych na głębsze zaangażowanie się w oczyszczanie ropy naftowej. Firma Cristal (znana także jako National Titanium Dioxide Co of Jeddach, Arabia Saudyjska) wyrosła jako odnoszący sukcesy oferent, przebijający oferty konkurentów będących zarówno firmami z kapitałem prywatnym, jak Apollo i Blackstone, oraz innych producentów TiO2, w tym Tronox, Kronos i Huntsman. W maju 2007 r. doszła do skutku transakcja, w ramach której firma Cristal zapłaciła 1,3 miliarda dolarów za aktywa Millennium. Dzięki tej operacji, udziały firmy Cristal w globalnym rynku pigmentów opartych o TiO2 wzrosły z 2% do 14%.

W międzyczasie, w listopadzie 2005 r. firma Kerr-McGee wydzieliła swój biznes związany z TiO2 oraz innymi chemikaliami i utworzyła osobny podmiot – Tronox. W rezultacie, firma Kerr-McGee stała się przedsiębiorstwem czysto naftowo-gazowym, lecz mimo to jej nazwa znikła z rynku w następstwie wchłonięcia jej przez Anadarko. W okresie od 1996 r. do dziś firma Kerr-McGee z górą potroiła swoje zdolności produkcyjne, z 181 tys. ton rocznie do 569 tys. ton rocznie, po części dzięki rozwojowi gałęzi organicznej, lecz głównie poprzez przejęcie od firmy Kemira jej trzech fabryk TiO2 i dwóch o tej samej orientacji od Bayera. Kerr-McGee pierwotnie zaangażowała się w biznes TiO2 w1968 r. przy okazji przejęcia małej, amerykańskiej firmy zajmującej się produkcją surowców użyźniających. Była ona jednym z pionierów (zaraz po DuPont) w opracowywaniu realnej i wykonalnej technologii ścieżki chlorowej. Przed przejęciem fabryk od firm Kemira i Bayer, Kerr-McGee nie miała doświadczeń ze ścieżką siarczanową i wkrótce zamknęła pozyskane fabryki w Savannah w Stanach Zjednoczonych (wcześniej należące do Kemira) i w Antwerpii w Belgii (uprzednio Bayer). W lutym 2007 r. Tronox wystawił na sprzedaż pozostałe fabryki operujące na ścieżce siarczanowej, położone w Krefeld w Niemczech. Mają one zdolność produkcyjną 107 tys. ton rocznie i można się spodziewać ofert na nie rzędu 120-130 milionów dolarów.

Firma NL Industries (wcześniej National Lead) także wydzieliła swoje interesy związane z TiO2 tworząc odrębny podmiot – Kronos Worldwide Inc – lecz większość udziałów w Kronos pozostaje w rękach rodziny Harolda Simmonsa (miliardera z Teksasu) oraz należącej do niego grupy Contran. Kronos wykazywała zainteresowanie rozwijaniem się na drodze przejęć. Pod koniec lat 90-tych firma zaangażowała się we wspólną ofertę z DuPont, dotyczącą zakupu biznesu Tioxide związanego z TiO2. Była także potencjalnym kandydatem do zakupu aktywów Millennium. Gdy te próby zakończyły się niepowodzeniem, Kronos równomiernie powiększał swoje zdolności produkcyjne w posiadanych ośmiu fabrykach, wykorzystujących ścieżkę siarczanową, jak i chlorową. Z 389 tys. ton rocznie w 1996 r. do dziś powiększono produkcję do 525 tys. ton rocznie, co pozwoliło na zachowanie udziałów w rynku światowym na poziomie 9%.

Firma Huntsman dołączyła do rankingu producentów TiO2 w połowie 1999 r., kiedy to zakupiła Tioxide od ICI, jak również należący do ICI biznes związany z poliuretanami oraz różne aktywa petrochemiczne – cały pakiet o wartości 2,7 miliarda dolarów. Wtedy firma Huntsman była przedsiębiorstwem prywatnym, pozostającym wyłącznie w rękach jego założyciela Johna Huntsmana i jego rodziny. Po zakupie od ICI miała miejsce seria dalszych przejęć aktywów chemicznych od firm Orica, Rohm and Hass, Rhodia i Dow, jednak pod koniec 2002 r. stało się jasne, że grupa Huntsman jest na skraju bankructwa. W sukurs przyszła prywatna grupa MatlinPatterson, która zgodziła się wymienić dług o wartości 775 milionów dolarów za 49,9% udziałów w Huntsman Corp. Potem miała miejsce solidna restrukturyzacja, w ramach której doszło do pozbycia się petrochemicznego i poliestrowego biznesu firmy Huntsman oraz pozyskania od Ciba interesów związanych ze spoiwami, żywicami epoksydowymi oraz barwnikami tekstylnymi.

Huntsman Tioxide przeprowadziło istotną kampanię redukcji kosztów, która pociągnęła za sobą ograniczenie zdolności produkcyjnych pigmentów opartych o TiO2 ścieżki siarczanowej w Wielkiej Brytanii i w Południowej Afryce. Jednak MatlinPatterson postawił sprawę jasno, że rozgląda się za ostatecznym wyjściem. W połowie lipca 2007 r. MatlinPatterson i rodzina Huntsman, posiadając w sumie 57% udziałów w firmie Huntsman, zgodzili się na przejęcie ich przez Hexion Specialty Chemicals, spółkę całkowicie zależną od Apollo Management. Wartość transakcji jest wyceniana na 10,7 miliarda dolarów i powinna zostać zakończona przez kwietniem 2008 r.

Oprócz pięciu największych przedsiębiorstw międzynarodowych jest jeszcze około 15-20 światowych dostawców średniej wielkości, z których większość posiada zaledwie jedną fabrykę. W tej kategorii znajdują się Ishihara Sangyo Kaisha (Japonia i Singapur), Kemira (Finlandia) oraz Rockwood/Sachtlebe (Niemcy) oraz polskie Police. Niektórzy z ważniejszych producentów chińskich, takich jak Chongqing YuGang, PanGang Jinzhou, Sichuan Lomon oraz Zhenjiang InterChina Chemical, w ostatnich latach dołączyli do zestawienia globalnych graczy średniej wielkości. Zdolności produkcyjne pigmentów opartych o TiO2 wszystkich producentów średniej wielkości wynoszą około 30% w ujęciu globalnym. Na dopełniające bilans 8% światowych zdolności produkcyjnych składają się mali producenci, o indywidualnych zdolnościach produkcyjnych poniżej 20 tys. ton rocznie, głównie z Chin.
 
Na podstawie raportu
Polymers Paint Colour Journal.
drukuj ten artykuł drukuj ten artykuł  |   poleć artykuł znajomemu poleć artykuł znajomemu
Najświeższe informacje w kanale RSS Najświeższe informacje w kanale RSS (jak używać)